Het belang van reiniging en desinfectie in de zorgsector

In de zorgsector is het risico op infectieverspreiding heel hoog. Om dit te voorkomen, is het belangrijk dat ziekenhuizen en andere zorginstellingen er een hoogwaardig decontaminatieprogramma op nahouden. Reiniging en desinfectie behoren daar beide toe en zijn sterk aan elkaar gerelateerd, en worden soms zelfs als gelijkaardig beschouwd.

Dit artikel legt het verschil uit tussen beiden en wijst op hun beider belang als onderdeel van het decontaminatieprogramma.

Reiniging versus desinfectie

Schoonmaken is in de meeste industrieën een belangrijk proces. In de gezondheidszorg is het van cruciaal belang. In ziekenhuizen en andere instellingen voor langdurige zorg, ambulante zorg of thuiszorg, kunnen micro-organismen zich immers snel verspreiden op omgevingsoppervlakken en medische hulpmiddelen.1

Omgevingsoppervlakken definieert men in zorginstellingen als oppervlakken rondom een patiënt, die vaak met de hand worden aangeraakt. De vloer springt daarbij meteen in gedachten, maar ook andere oppervlakken zoals meubilair (bvb. nachtkastjes, bedframes, enz.) behoren tot deze categorie.2

De term medische hulpmiddelen omvat items, gebruikt voor een medische diagnose of een therapeutische procedure, zoals endoscopen, transoesofageale echocardiografiesondes (TOE’s of TEE’s), ultrasone transducers en endocavitaire sondes.3

De Centres for Disease Control and Prevention (USA) stellen dat infectiepreventie, zoals het schoonmaken van de omgeving, in alle zorginstellingen een prioriteit moet worden. Onder het schoonmaken van de omgeving verstaat men het uitvoeren van een routinematige reinigings- en desinfectieprocedure van alle omgevingsoppervlakken.

Het woord reiniging gebruikt men in deze context niet alleen om de reiniging als zodanig te beschrijven, maar ook de desinfectie zelf. Hieruit vloeit uiteraard een mogelijke verwarring tussen beiden. Een omschrijving van deze twee termen luidt als volgt:

Reiniging

Reiniging verwijst naar het verwijderen van zichtbaar vuil en organisch materiaal zoals bloed, slijmvliezen en weefsel.
In deze eerste fase gebruikt men meestal een reinigingsmiddel in combinatie met water. Een reinigingsmiddel is een chemisch middel dat een of meer oppervlakteactieve stoffen bevat. Deze oppervlakteactieve stoffen verminderen de oppervlaktespanning.  Hierdoor wordt het voor de vloeistof gemakkelijker om bij het vuil en organisch materiaal te geraken en het te verwijderen. Er zijn twee verschillende soorten detergenten op de markt: enzymatisch en niet-enzymatisch. Enzymen zijn een klasse van eiwitten die het effect van een chemische reactie versnellen en verhogen. Na toevoeging aan een detergent, breken de enzymen de moleculen af in kleinere moleculen, met een maximale verwijdering van resten tot gevolg.

Desinfectie

Desinfectie verwijst naar de verwijdering van micro-organismen zoals bacteriën, gisten, schimmels, virussen, mycobacteriën en sporen. Het aantal verwijderde micro-organismen bepaalt het niveau van het desinfectiemiddel: laag niveau, gemiddeld niveau of hoog niveau (high-level). De eerste twee desinfectantia zijn chemische oplossingen die micro-organismen doden, met uitzondering van bacteriële sporen (voor desinfectantia op gemiddeld niveau) en mycobacteriën en bacteriesporen (voor desinfectantia op een laag niveau). Desinfectantia op hoog niveau zijn krachtiger en onderscheiden zich door hun effectiviteit tegen bacteriële sporen.4 5

Als onderdeel van het decontaminatieprogramma moeten reiniging en desinfectie naadloos op elkaar aansluiten. Detergentia bevatten reinigende eigenschappen die vuil en organische stoffen verwijderen. Ontsmettingsmiddelen bevatten de actieve ingrediënten die de micro-organismen verwijderen die tot zorginfecties leiden.

In veel richtlijnen wordt reiniging bestempeld als het belangrijkste onderdeel van het decontaminatieprogramma. Zonder reiniging kunnen vuil en organische stoffen de actieve stoffen van het desinfectiemiddel aantasten en de werkzaamheid ervan verminderen.

Organisch materiaal kan een barrière vormen en voorkomen dat het ontsmettingsmiddel de micro-organismen verwijdert die tot infecties leiden. Het belang van het schoonmaken komt ook sterk tot uiting wanneer ontsmettingsmiddelen geen goede resultaten opleveren, in testsituaties onder vuile omstandigheden.6

Bij de keuze van een detergent moeten zorgprofessionals de werkzaamheid en de compatibiliteit met het daaropvolgend gebruikte desinfectiemiddel, verifiëren.

Gebruik van een niet-doeltreffend reinigingsmiddel, voorafgaand aan desinfectie, kan resulteren in ineffectieve resultaten, met een risicovolle situatie binnen een zorginstelling tot gevolg.

Het decontaminatieproces

Decontaminatie is een algemene omschrijving, om de verwijdering van micro-organismen te beschrijven door middel van een combinatie van processen, waaronder reinigen, desinfecteren en steriliseren.7

Hieronder vallen verschillende soorten decontaminatieprocessen. Ze verschillen op basis van de classificatie van het medische hulpmiddel. Deze classificatie, bekend als de Spaulding-classificatie, is afhankelijk van het risico om besmet te raken met een apparaat en omvat:

Niet-kritische voorwerpen

Voorwerpen die enkel in aanraking komen met de intacte huid van een patiënt. Dit kunnen omgevingsoppervlakken en medische apparaten zijn, zoals bloeddrukmanchetten en stethoscopen. Omdat de huid een barrière vormt tegen micro-organismen, is schoonmaken gevolgd door een desinfectans van laag of gemiddeld niveau, meestal voldoende. Desinfectie op hoog niveau (high-level) wordt echter vaak aanbevolen, omdat patiënten verwondingen of wondjes kunnen hebben, waarlangs de organismen het lichaam kunnen binnendringen en infecties kunnen veroorzaken. High-level desinfectie wordt ook aanbevolen bij preventie van uitbraken.

Semi-kritische voorwerpen

Voorwerpen die in contact komen met niet-intacte huid of slijmvliezen en die doorgaans niet in steriele weefsels dringen, zoals endoscopen en manometriekatheters. Reiniging en high-level ontsmetting zijn minimaal vereist. Als contact is gemaakt met steriele weefsels, is sterilisatie vereist.

Kritische voorwerpen

In deze categorie vallen instrumenten zoals biopsietangen en injectienaalden. Reiniging en sterilisatie zijn vereist voor deze instrumenten om een volledige eliminatie van alle micro-organismen, inclusief bacteriële sporen, te bereiken. 8

Semi-kritische voorwerpen opnieuw in gebruik nemen

Bij hergebruik, heeft elk instrument meestal zijn eigen richtlijnen, die moeten worden opgevolgd worden door de zorgverlener. Het decontaminatieproces van flexibele endoscopen is bijvoorbeeld door het Engelse ministerie van Volksgezondheid (DH) opgedeeld in verschillende fasen. Deze stadia omvatten:

Reinigen

Gebruik van water en een detergent om zichtbaar vuil en organische materiaal van het apparaat te verwijderen.

Spoelen

Hoewel optioneel, kan deze fase nodig zijn wanneer het schoonmaakmiddel niet compatibel is met het daaropvolgend gebruikte desinfectans.

Chemische desinfectie

Een high-level desinfectiemiddel dat effectief is tegen mycobacteriën, virussen, schimmels, bacteriën en een klein aantal bacteriesporen.

Laatste spoeling

Voor het verwijderen van eventuele resten achtergelaten door het ontsmettingsmiddel. Sommige high-level ontsmettingsmiddelen zijn bekend als giftig en kunnen irritaties veroorzaken bij gebruikers en patiënten. 9

Hoewel spoelen, afhankelijk van het gebruikte reinigingsmiddel en desinfectiemiddel, niet altijd nodig is, kunnen voorgaande stappen worden toegepast op de meeste semi-kritische medische instrumenten. Om zorginfecties te vermijden vormen semi-kritische medische instrumenten een belangrijk aandachtspunt: niet-kritische instrumenten komen normaal gezien niet in contact met interne delen van het lichaam, kritische instrumenten worden normaal gezien gesteriliseerd in een autoclaaf.

In 2011 werd in een onderzoek van het Health Protection Agency (HPA) het aantal zorginfecties binnen een aantal zorginstellingen geschat. Van de 52.443 in aanmerkingen genomen patiënten, zijn er 3.360 (6,4%) gediagnosticeerd met een zorginfectie. De meest voorkomende zorginfecties waren infecties van de lucht- en urinewegen en postoperatieve wondinfecties. Hoewel er sinds 2006 (8,2% zorginfecties) een daling is geconstateerd, zijn bijkomende en blijvende inspanningen noodzakelijk om een degelijk decontaminatieprogramma te implementeren om zo het aantal infecties te verminderen.10

Om alle micro-organismen, inclusief bacteriële sporen, van semi-kritische apparaten, zoals een endoscoop, te verwijderen zou sterilisatie in een automatische autoclaaf een oplossing kunnen zijn. Sterilisatie is echter duur en niet compatibel met de meest gebruikte instrumenten.
High-level desinfectiemiddelen volstaan meestal, wanneer geselecteerd en gebruikt op de juiste manier. Er is een grote verscheidenheid aan high-level desinfectiemiddelen verkrijgbaar. Zorgprofessionals moeten er daarom voor zorgen dat ze kiezen voor een  desinfectans dat sterk genoeg is om micro-organismen te doden, inclusief een klein aantal bacteriesporen. Ook een eenvoudige implementatie van het decontaminatieprogramma is hierbij belangrijk. Gebruik van een efficiënt reinigingsmiddel vóór het high-level desinfectieproces, is hierbij noodzakelijk.

Bij endoscopen met werkkanaal kan een onvoldoende reiniging ervoor zorgen dat vuil en organisch materiaal het kanaal van de endoscoop blokkeert, zodat het high-level desinfectans de micro-organismen niet kan elimineren.

Onze oplossingen: Tristel Trio Wipes en Stella

Tristel Trio Wipes

Het Tristel Trio Wipes-systeem is een desinfectiesysteem in 3 stappen met:

  • Een reinigingsdoekje (Tristel pre-clean wipe) geïmpregneerd met een enzymatisch reinigingsmiddel om vuil en organisch materiaal van het apparaat te verwijderen.
  • Een sporendodend doekje (Tristel sporicidal wipe) geïmpregneerd met een citroenzuuroplossing, geactiveerd met een schuim samengesteld uit natriumchloriet. Na activatie door het schuim, produceert het doekje een sporicidale, mycobactericide, virucidale, fungicide en bacteriedodende chloordioxide (ClO2) chemie, werkzaam in 30 seconden.
  • Een steriel spoeldoekje (Tristel Rinse Wipe) geïmpregneerd met gedeïoniseerd water om alle chemicaliën die op het apparaat achterblijven te verwijderen.

Bij dit alles-in-één systeem hoort bovendien een handmatige of geautomatiseerde traceersysteem. Tristel Trio Wipes System wordt aanbevolen voor de desinfectie van warmtegevoelige medische instrumenten zonder werkkanaal, zoals nasendoscopen, TOE’s of TEE’s, transvaginale of transrectale ultrasone sondes, laryngoscoopbladen, intubatie-endoscopen, manometriekatheters en sommige oogheelkundige instrumenten. Het gebruik van het Tristel Trio Wipes-systeem laat toe het volledige decontaminatieproces in slechts enkele minuten uit te voeren, in de consultatiekamer zelf, wat een grote flexibiliteit voor de gebruiker betekent.

De Tristel Sporicidal Wipe is door onafhankelijke laboratoria wereldwijd getest, in overeenstemming met Europese Normen, tegen een breed scala van micro-organismen, zoals Bacillus subtilis, Bacillus cereus, Mycobacterium terrae (TB), Enterococcus hirae, Staphylococcus aureus, Carbapenem-resistente Enterobacteriaceae (CRE), Vancomycine-resistente Enterococci (VRE), Candida albicans, Adenovirus en Polyomavirus SV40 (HPV).

De 3-stappenprocedure van het Tristel Trio Wipes System: reiniging, desinfectie en spoelen

De 3-stappenprocedure van het Tristel Trio Wipes System: reinigen, desinfecteren en spoelen

Stella

Stella is een ander desinfectiesysteem van Tristel, speciaal ontwikkeld voor de geautomatiseerde high-level desinfectie van medische apparatuur zonder of met één werkkanaal. Het combineert de eenvoud van een handmatige onderdompelingsprocedure met de eigenschappen van een volledig geautomatiseerd desinfecterend wasautomaat.

Stella, een volautomatisch desinfectiesysteem met Clean for Stella en Fuse for Stella

Stella wordt gebruikt in combinatie met de volgende oplossingen:

  • Tristel Clean voor Stella
    Een niet-enzymatisch reinigingsmiddel. Het kan vóór desinfectie aan Stella worden toegevoegd om organisch materiaal en vuil effectief en snel te verwijderen. De cyclustijd is vijf minuten.
  • Tristel Fuse voor Stella
    Een high-level desinfectans op basis van chloordioxide, met sporicidale, mycobacteriële, virucidale, fungicide en bacteriële werking in vijf minuten. De Tristel Fuse oplossing moet verdund worden in vijf liter koud water, vooraleer het toe te voegen aan Stella. Als voor de desinfectie Tristel Clean wordt gebruikt, dan bedraagt de volledige cyclus tien minuten: vijf minuten voor de reiniging en vijf minuten voor een high-level desinfectie.

 

  1. ‘The American Journal of Infection Control’ ‘Cleaning and disinfecting environmental surfaces in health care: Towards an integrated framework for infection and occupational illness prevention’ Volume 43, Issue 5, Pages 424-434
  2. ‘Centers for Disease Control and Prevention’ ‘Guideline for Disinfection and Sterilization in Healthcare Facilities, 2008’ www.cdc.gov/hicpac/Disinfection_Sterilization/2_approach.html
  3. ‘European Commission’ ‘Medical Devices: Guidance document’ ‘MEDDEV 2.1/1’ April 1994
  4. Centers for Disease Control and Prevention’ ‘Guide to infection prevention for outpatient settings’ 2014
  5. ‘Inside Hospitals’ ‘Cleaning endoscopes’ ‘Considering the risks and benefits of enzymatic and non-enzymatic detergents’ June 2012
  6. ‘Infection Control Today’ ‘General Guidelines for Use of Chemical Disinfectants’ January 1, 2001
  7. ‘Nursing Times’ ‘The principles of decontamination’ http://www.nursingtimes.net/the-principles-of-decontamination/205964.fullarticle
  8. ‘MedEducation’ Spaulding Classification’ http://mededucation.org/spaulding-classification
  9. ‘Department of Health’ ‘CFPP 01-06 Decontamination of flexible endoscopes: Operational management’ 2013 – Page 14
  10. ‘Health Protection Agency’ ‘English National Point Prevalence Survey on Healthcare-associated Infections and Antimicrobial Uses, 2011’
Deel dit artikel:

Marketing-team

Dit bericht is geplaatst op 13 november 2018 door Marketing-team.

Over Marketing-team

Overzicht artikelen geplaatst door Marketing-team

©2020 tristel.com - Ontwikkeld door RobONTWERPT in samenwerking met Joyce Wever